Urhahn Urban Design presenteert:

De Spontane Stad - een pleidooi voor een andere praktijk in de stedenbouw. Een boek met 176 rijk geïllustreerde pagina's met diverse artikelen en reportages.

Stads ontwikkeling met een dubbele espresso
Interview met Steven Tacq

Steven Tacq en Rob Kooij, directeuren van Santas Espresso in Rotterdam, behoren tot het soort ondernemers die het gelukt is om een ander, exotisch accent aan te brengen in het ruige industriële landschap van de Rotterdamse Haven. Op de locatie van de voormalige vertrekhal van de Oranjelijn zetelt nu Santas Espresso, een onderneming met een missie.

Wat is het bijzondere aan jullie onderneming ?
De onderneming valt in meerdere opzichten op. Om te beginnen, de huisvesting in de voormalige Vertrekhal Oranjelijn. Deze hal is ontworpen door Brinkman en Van der Vlugt als een van de eerste naoorlogse bedrijfsgebouwen. In 2004 heeft de nieuwe eigenaar, koffiebrander Rob Kooij, zich over de vertrekhal ontfermt. ‘ Deze terminal is nu een industrieel monumentaal gebouw, voorheen primair bestemd voor handel in goederen richting Zuid-Amerika, en in beperkte mate ook voor meevarende passagiers,’ aldus Steven Tacq. ‘ We waren er meteen bij, toen we hoorden dat het Rotterdamse Havenbedrijf een nieuwe toekomst voor dit uitzonderlijke pand zocht. Je ziet en voelt nog de industriële activiteiten van vroeger. Het gebouw bood ons bij uitstek de gelegenheid om onze droom, het koffieconcept Santas Espresso met de verschillende conceptuele componenten onder een dak te verzamelen. De verwijzing van het gebouw en de industriële omgeving sluiten perfect aan bij het imago en product van ons bedrijf. Inmiddels is het monumentale pand grondig gerestaureerd en volop in gebruik. Naast Santas Espresso zitten er nog een reeks andere gebruikers in het gebouw, deels in de foodsector, deels in de creatieve of culturele sector.’ Het is niet alleen de historie die refereert aan de klassieke koffielanden in Zuid-Amerika en de eigen architectuur van Brinkman en Van der Vlugt, die Santas Espresso zo uitzonderlijk maakt. Het succes zit ook in andere delen van het concept. ‘ Wij voegen beleving toe aan ons product en richten ons daarbij op de betere horeca. Samen met onze afnemers kijken wij hoe wij hun koffiepresentatie op een hoger niveau kunnen brengen,’ zegt Steven Tacq. ‘ We hebben hier bijvoorbeeld een echte koffietuin in een plantenkas. Dit is mogelijk dankzij het transparante gebouw, dat bakken licht binnenlaat. De verzorging van de planten is een dagtaak op zich, het hele jaar door. Bezoekers vinden zo’n koffietuin enig. Zij kunnen hier kennis maken met de basis, de koffieplanten zelf, hoe zij groeien, bloeien en rijpen. Dat is het begin van de beleving. Vervolgens kan men zien hoe het vruchtvlees van de bessen wordt verwijderd, de koffiebonen gebrand worden en hoe door de bepaalde brandprocédés verschillen in kleur, aroma, geur en smaakprofielen ontstaan.’

Is er ook een maatschappelijk engagement?
Tacq : ‘ Wij investeren ook in duurzaamheid. Zo zijn onze blikken niet alleen mooi, maar ook functioneel en bovenal duurzaam door onder meer het hergebruik. Sommige blikken worden wel tot honderd keer gebruikt. Om de blikken iedere keer terug te krijgen, vragen we statiegeld. En het goede is, de overheid doet ook mee en geeft het goede voorbeeld. We organiseren ook workshops waarin alle aspecten van koffie aan bod komen. Koffie beleef je met je zintuigen : wat zie je, wat ruik je en wat proef je precies, en niet te vergeten, hoe is de nasmaak ? Er is zelfs een Koffie Academie, waar mensen geleerd wordt hoe je  goede koffie maakt. Onze espresso-klanten zitten door het hele land, van het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam tot de Bakkerswinkel in de Amsterdamse Westergasfabriek en het Vlaamssch Broodhuis in Amsterdam.’ ‘ Een goede bijkomstigheid van onze activiteiten op deze locatie is dat er mensen komen die normaal niet in de haven komen. In de bovenverdieping is er bijvoorbeeld een ruimte die geschikt is voor vergaderingen en evenementen. Dat lokt dus een ander publiek naar de haven.’

De grootste belemmering?
Tacq : ‘ Je bent en blijft bezig met zo’n pand. Zo heeft het klimaat grote invloed op verschillende materialen, met effecten van krimp en uitzetten. Er zijn alleen al zevenduizend ramen in het pand, waarvan je kunt zeggen dat die eigenlijk steeds in beweging zijn.’ Het is niet makkelijk om zo’n onderneming in een weerbarstige omgeving te beginnen. Zonder een droom, een krachtig concept, voldoende wilskracht en doorzettingsvermogen zou dit nooit mogelijk zijn. Nu zijn de beheerders en ontwikkelaars, het Rotterdamse Havenbedrijf en Stadshavens Rotterdam trots op de ondernemende spirit van Santas Espresso en de kiem die hiermee gelegd is voor een verdere vernieuwing van de noordelijke Maasoevers.